*

(QT) - có thể, trong chốc lát yên lặng lẻ tẻ của chiến tranh, tiếng đàn Ta lư của chàng trai, cô nàng Vân Kiều, pa Kô bỗng vang lên thân núi rừng Trường đánh là cảm xúc rung ngân tận thẳm sâu vai trung phong hồn nghệ sĩ, nhằm rồi các nhạc sĩ Huy Thục, Phương Nam cho ra đời ca khúc “Tiếng đàn Ta lư”, “Rừng xanh vang tiếng Ta lư” luôn sống mãi với thời gian… Nhạc sĩ Huy Thục sau khoản thời gian viết ca khúc “Tiếng đàn Ta lư”, đã có được đồng bào dân tộc bản địa Vân Kiều, pa Kô xem như là người bé của bạn dạng làng. Dẫu vậy cây lũ Ta lư của đồng bào dân tộc bản địa Vân Kiều, page authority Kô đi vào thơ, nhạc bây chừ đang đứng trước nguy cơ tiềm ẩn dần mai một…


*

Những dịp thảnh thơi, Nghệ nhân xuất sắc ưu tú Kray Sức thường xuyên đánh lũ Ta lư. Ảnh: TS


Đi search xuất xứ đàn Ta lư

Buổi chiều nghiêng nắng và nóng lên bản Vực Leng, thôn Tà Rụt, Đakrông, không gian tĩnh lặng cho nỗi nghe rõ giờ đồng hồ mây đang toài qua núi, ôm lấy bản làng. đột nhiên cuối bạn dạng Vực Leng vang lên tiếng bầy Ta lư hòa quyện thuộc làn điệu Xiêng ngọt ngào, thiết tha thể hiện nỗi lưu giữ nhung nồng dịu của cô gái Pa Kô với người yêu sợ phận nghèo, không đem đến hạnh phúc cho cô bé nên không đủ can đảm đến thuộc cô thức nhìn trăng bên bờ suối vắng. “Anh ơi hãy cho ta cùng phổ biến một lời ca/Hãy mang đến đây cùng thức ngắm trăng/Em hy vọng mỏi hóng anh sao anh ko đến... Em ơi, anh nghèo, anh không dám đến/Áo vá mười lỗ, khố lẹo mười đốt....”. Nghệ nhân xuất sắc ưu tú Kray Sức nói rằng, muốn hát Xiêng hay đề nghị có bọn Ta lư đệm mới thể hiện hết “hồn vía” của câu hát. Câu hát mới hòa quyện cùng làn gió núi lành mạnh thổi qua nương, qua rẫy mang lại với tình nhân thương. “Hôm nay, tôi thong thả nên lặn lội từ bản A vương vãi (xã Tà Rụt) mang đến thăm anh hồ Văn Việt, cùng anh luyện lại “ngón đàn” Ta lư chuẩn bị cho các mùa lễ hội sắp tới tới…”.

Bạn đang xem: Đàn ta lư của dân tộc nào

Khi nói về xuất xứ của cây đàn Ta lư, Nghệ nhân ưu tú Kray Sức mang đến biết, qua mày mò từ những bậc cao thâm thì hiện giờ còn tồn tại mẩu chuyện về nguồn gốc xuất xứ cây đàn Ta lư của đồng bào dân tộc Pa Kô. “Ấy là tự thuở lập bản, lập làng, gồm người phụ nữ dân tộc page authority Kô sang lấy chồng bạn dạng khác. Lúc sinh được đứa phụ nữ đầu lòng thì chồng cô bất ngờ đột ngột mất sớm. Người thiếu nữ Pa Kô mang người con gái bé dại về bản để sinh sống cùng cha mẹ ở chòi lá bên trên rẫy. Ngày ngày, người thiếu phụ ấy lên nương, lên rẫy, để lại đứa con gái cho ông ngoại siêng sóc. Ông ngoại lấy một đoạn tre, tước cật làm dây để tấn công cho cháu nghe. Cơ hội ấy, đoạn tre cũng chỉ là thứ đồ chơi để ông nước ngoài dỗ dành cháu. Sau đó một thời gian, ông dùng sợi tơ cây đoác bên trên rừng xe pháo thành sợi, rồi dùng sợi đoác căng lên đoạn tre. Ông đánh thử thì phát ra âm thanh vui tai… Ông liên tiếp căng thêm một gai dây nữa lên đoạn tre, rồi vừa đánh đàn, vừa ngân nga câu hát bởi tiếng page authority Kô đại ý là: “Con gái út bự nhanh… vào rừng tìm váy… về đồng bởi kiếm cườm…”. Về sau, ông dần hoàn thiện cây bọn Ta lư.


*

Anh hồ Văn Việt chế tác bầy Ta lư. Ảnh: TS


Cây đàn Ta lư bây giờ chỉ bao gồm 2 dây. Trải trải qua không ít thế hệ thợ gỗ đánh bọn Ta lư cùng với bao suy tư, trăn trở sẽ chỉnh sửa, cải tiến để cây lũ dần triển khai xong với 3 dây và hoàn toàn có thể đệm cho số đông các làn điệu dân ca page authority Kô như Cà LơiCha chấp, Xiêng, A Un, Caraun, Terate’k, Ra Zok, Caracadoi, T’rel... Cây bọn Ta lư nguyên thủy được thiết kế từ tre nứa thì nay làm được làm bằng gỗ mít… những nghệ nhân chế tác đàn Ta lư ở các phiên bản làng dân tộc Pa Kô cũng đã chú trọng hơn đến vẻ ngoài cây bầy để cây đàn Ta lư đẹp nhất hơn, không ít phong cách dáng, kích thước hơn. Bởi những nghệ nhân phát âm rằng, cây lũ Ta lư là nhạc cầm cố truyền thống, là “tài sản chung” của đồng bào dân tộc bản địa Vân Kiều, page authority Kô sinh hoạt đại nghìn Trường Sơn”, Nghệ nhân xuất sắc ưu tú Kray Sức nói.

Trăn trở thuộc Ta lư

Trong trí nhớ của anh ý Hồ Văn Việt thì khoảng chừng năm 2007, bạn dạng Vực Leng diễn ra lễ hội Aya (hội mùa), nhiều nghệ nhân nghịch nhạc cụ truyền thống của đồng bào dân tộc Pa Kô sống các bạn dạng làng khác mang nhạc cầm cố đến để chơi nhạc góp vui với phiên bản Vực Leng. Trong những các nhạc cụ truyền thống cuội nguồn góp vui trong liên hoan tiệc tùng của bản Vực Leng, anh tuyệt vời mạnh cùng với cây lũ Ta lư. Sau lễ hội, anh nhà động đi tìm kiếm các nghệ nhân làm lũ Ta lư nghỉ ngơi nhiều phiên bản làng để học hỏi cách làm cho đàn. Sau thời gian dài miệt mài học tập hỏi, nạm chắc kỹ thuật làm bọn Ta lư, anh ban đầu học thêm phương pháp đánh bọn Ta lư cũng giống như nhiều làn điệu dân ca pa Kô từ bỏ Nghệ nhân xuất sắc ưu tú Kray Sức. Anh hồ Văn Việt đến biết, mong muốn làm một cây đàn Ta lư chính xác thì khâu trước tiên là chọn nguyên liệu để gia công đàn. Nguyên vật liệu để làm bọn Ta lư bây giờ chủ yếu đuối là mộc mít. Cây gỗ mít sau khi đốn hạ sẽ được cưa thành từng đoạn dài khoảng tầm 1 m, rồi phơi khô từ một - 2 tháng. Khi gỗ mít thô thì đến quy trình đục đẽo thành hình dạng chiếc lũ Ta lư.

Xem thêm: Hình Ảnh Đep Tinh Yeu - Hình Ảnh Đẹp Về Tình Yêu Lãng Mạn

Đàn Ta lư gồm chiều dài khoảng tầm 70 cm (phần cần bọn nối với thùng đàn khoảng 40 cm); cuối cần lũ là bộ phận tăng âm được vạt lõm thành ngoại hình bàn tay khép lại hứng mang giọt nước sẵn sàng rơi xuống và bao gồm gắn các chốt điều chỉnh âm thanh. Bên cạnh cây bầy Ta lư truyền thống có 2 dây với 3 dây, lúc này anh hồ Văn Việt sẽ chỉnh sửa, tạo ra thêm loại đàn Ta lư 4 dây có thể đệm cho tất cả các làn điệu dân ca page authority Kô cũng như các ca khúc đương đại… cùng với nhiều kích cỡ lớn nhỏ dại khác nhau. Dây bọn Ta lư hiện giờ được áp dụng loại dây của đàn guitar. Trong tất cả các quy trình chế tác đàn Ta lư thì cực nhọc nhất vẫn chính là công đoạn bố trí những phím đàn để có âm thanh chuẩn. Vị ở quy trình này đòi hỏi nghệ nhân chế tác đàn Ta lư đề xuất thông thuộc các làn điệu dân ca mới có thể đặt phím đúng vị trí, để âm nhạc cây bầy không bị “lạc điệu”. Đàn Ta lư được những nghệ nhân tấn công vào các thời điểm dịp lễ hội với bầu không khí vui tươi, sôi động hoặc trong những khi nông rảnh thảnh thơi… Đàn Ta lư chỉ ko được sử dụng trong ma chay, đám giỗ…

“Từ năm 2007 đến nay, tôi đã tự tay sinh sản hơn 300 cây lũ Ta lư. Nhiều cây đàn Ta lư bởi vì tôi tạo thành đã góp music rộn rã, vui mừng trong nhiều ngày lễ hội của các bản làng nghỉ ngơi xã A Ngo, A Bung, A Vao, Tà Rụt, Húc Nghì… Vừa qua, Nghệ nhân xuất sắc ưu tú Kray Sức đã và đang mang cây bọn Ta lư bởi tôi chế tác đi ra mắt với đồng đội văn nghệ sĩ ở tp Đông Hà, thủ đô hà nội thủ đô và các nơi khác… Điều khiến tôi lâu nay trăn trở là các nghệ nhân chế tác đàn Ta lư như Nghệ nhân xuất sắc ưu tú Mai Hoa Sen, ông Vỗ Vẩy, Kôn Máy, Kôn Khang… đa số đã 60 - 80 tuổi. Trong khi đó, trẻ tuổi đồng bào dân tộc Pa Kô không chỉ xã Tà Rụt, bây chừ hầu như không có ai mặn mà lại với nghề chế tác lũ Ta Lư. Như bạn dạng thân tôi, trong năm này đã 47 tuổi vẫn được xem là nghệ nhân trẻ nhất, cũng chính là người cuối cùng biết chế tác bầy Ta lư ngơi nghỉ xã Tà Rụt đến thời gian này. Thời hạn tới, những ngành chức năng nếu không có những cơ chế động viên kịp thời, có phương án duy trì, phát triển “thương hiệu” đàn Ta lư, thì nay mai khó tìm kiếm được lớp thợ gỗ trẻ theo nghề chế tác lũ Ta lư truyền thống lâu đời mà ông thân phụ truyền lại…”, anh hồ nước Văn Việt chia sẻ.

Bây giờ, Nghệ nhân ưu tú Kray Sức, anh hồ nước Văn Việt cũng giống như nhiều nghệ nhân tâm huyết với việc gìn giữ, phạt huy cực hiếm văn hóa truyền thống cuội nguồn của dân tộc Vân Kiều, page authority Kô luôn canh cánh bao điều trăn trở, âu toan tính mai này cây bọn Ta lư cùng các loại nhạc cụ truyền thống lịch sử đã tạo ra sự “hồn cốt” của dân tộc Vân Kiều, pa Kô tất cả bị mai một theo thời gian; liệu cây lũ Ta lư còn liên tục được duy trì để tuy vậy hành cùng thời gian như ca từ đẹp mắt trong ca khúc “Rừng xanh vang giờ Ta lư” (Nhạc sĩ Phương Nam): “Đàn theo ta đi qua con suối con khe, qua nương rẫy qua từng nào rừng/ Đàn theo ta đi tấn công Mỹ tối ngày, thân rừng xanh vang muôn câu ca…”